Empatisch luisteren – het kán

Ik had eigenlijk gepland om iets heel anders te schrijven vandaag. Maar het gaat niet goed met mijn grootvader’s hart, mijn kind is naar de basisschool en ik ben, dientengevolge, enorm emotioneel. Jullie moeten het dus maar doen met dit verhaal over toen het me wél een keer lukte om empatisch te luisteren. Dan hoop ik dat jullie, mocht ik binnenkort instorten, ook empatisch naar mij kunnen luisteren. En ik naar mijn mini, als ik het zelf moeilijk heb. 

Training Empathisch Luisteren

Ik had laatst een gesprek dat mij lang gaat bijblijven. Tijdens een training werd mij gevraagd of ik een voorbeeld van onoordelend, empatisch luisteren kon geven.

De trainer bedoelde daarmee luisteren en doorvragen zonder direct op je eerste emotie te reageren, zelf iets voor de ander in te vullen of direct te oordelen.

Ik had wel een voorbeeld. Ik dacht dat iedereen met mij eens was dat het een prachtig voorbeeld was van empatisch luisteren: niet primair reageren maar de ander uit laten spreken doorvragen en geïnformeerd handelen.

Dat was niet zo. In plaats daarvan kreeg ik, in eerste instantie, een bak kritiek over me heen.

Ik begreep waarom; ik had het zelfs verwacht. Wat ik ging zeggen klinkt, als je oppervlakkig luistert erg controversieel en tegen de ‘geldende normen in de samenleving’. (Niet dat je je daar nu altijd aan moet houden, maar we doen er toch wat mee.) Maar echt, ik blijf erbij, het is een prachtig voorbeeld van wat empathisch luisteren je op kan leveren.

De situatie

20 jaar vriendschap

Mijn eerste en beste vriendin ken ik al sinds ik tien ben. Dat is dus ruim 20 jaar; een dikke tweederde van mijn leven. Mijn loyaliteit aan haar en liefde voor haar gaan diep. Als ik tegen je zeg: “Bel mij nog midden in de nacht als je me nodig hebt, dan kom ik direct.”, dan is dat niets overdreven.

Een kind erbij – of liever niet

Toen kreeg ik een kind. Zij was blij voor mij en met mij, maar had zelf net besloten dat kinderen niet voor haar waren. Dat was een beslissing na rijp beraad. Toch werd ik, omdat ik ook speciaal voor haar ben, uitgenodigd met kind en al.

Een paar weken later kreeg ik een mail. Ze had het moeilijk gevonden toen mijn kind bij haar thuis was. Ze voelde zich niet op haar gemak in haar eigen huis. Of we de mini niet meer mee konden nemen naar haar huis.

In de training zei ik dat ik dat begreep, dat we het rustig uitgepraat hadden en dat we nog steeds goede, misschien wel betere, vrienden waren.

Reactie van mijn publiek

De eerste reacties van mijn publiek waren nogal veroordelend en schokkend. Wat voor mij als de meest natuurlijke weg voelde, bleek voor anderen onbegrijpbaar. Dit waren hun reacties:

  • Ik zou nooit meer contact hebben als mijn kind niet welkom was.
  • Wat ben je voor moeder als je je vriendin voor je kind laat gaan.
  • Hoe durft een ander iets over jouw kind te bepalen.
  • Je had op zijn minst ruzie moeten maken.
  • Dit soort dingen bespreek je toch niet via email?
  • Geschokt

Ik was geschokt door wat ik hoorde in de training. Het leek mij voor iedereen handig om uit te leggen waarom mijn reactie zo anders was. En dat zij allemaal, inclusief de trainer, precies deden waarvan de training zei dat je dat niet moet doen: interpreteren in plaats van observeren, primair in plaats van secundair reageren, en oordelen in plaats van doorvragen.

Van begrip hebben en begrip tonen kón niet eens meer sprake zijn: men was overmand door zijn eigen emoties.

Mijn beleving

Mijn allereerste reactie op het mailtje van mijn vriendin weet ik nog goed. Het was dit: Wát wil ze nu zeggen? Want ze kan nooit bedoelen dat ze mij niet meer wil zien.

Vriendschap is voor altijd – echt altijd

Ik heb geen moment aan onze vriendschap getwijfeld. Dat zou ik met geen van mijn echte vrienden doen. Bovendien zou ik nooit een relatie waar ik al twintig jaar in investeer weggooien vanwege 1 email.

Ik bedoel echt nooit. Mijn liefde voor haar is geheel onvoorwaardelijk en desnoods eenzijdig.

In het verlengde daarvan, geloofde ik ook niet dat ze mijn kind niet wilde zien. Dat is een verlengde van mij en dus per definitie deel van onze tribe, zoals Seth Godin dat noemt in zijn TedTalk.

Communiceren via email is fantastisch

Met die bezwaren uit de weg kon ik rustig herlezen en doorvragen. Email bleek een uitermate goed middel om te blijven communiceren, terwijl er moeilijke emoties in het spel waren. Van beide kanten.

Uit de toon van haar mail kon ik lezen, voelen zelfs, dat ze bang was dat ik boos zou worden en het niet zou begrijpen. Ik las ook dat ze zich verontschuldigde voor het uiten van haar wensen omdat ze mij niet wilde kwetsen. Dát waren voor mij de belangrijkste boodschappen.

En zonder andere context heb ik eerst een mail teruggestuurd met dat ik niet boos ben, dat mijn vriendschap niet veranderde en dat we wel een oplossing zouden vinden om elkaar te zien.

Borstvoeding

Nou gaf ik toen dit gebeurde nog volop borstvoeding en in mijn vrije tijd  wilde ik niet kolven. Als zij ons niet samen bij haar thuis wilde, dan zouden we op andere plekken moeten afspreken en zou ik haar huis niet bezoeken totdat ik geen borstvoeding meer gaf.

En natuurlijk was zij het eens met dat voorstel. Ze is al twintig jaar mijn vriendin.

Trainer

Mijn trainer was na de uitleg sprakeloos. Dat zou ik nooit hebben gekund, zei ze. Ze wist waar ze het over had: ze had zelf ook zo iets meegemaakt en was met knallende ruzie uiteengegaan. Misschien had ik het niet moeten doen, maar ik vroeg hoeveel spijt ze ervan had dat ze die vriendin nooit meer zag, en of ze zou willen dat haar kinderen zo met hún vrienden om zouden gaan, of haar vriendinnen met haar? Gemeen, ja, een beetje. Maar ik zag aan de gezichten van mijn medecursisten dat de boodschap was aangekomen.

En jij? Wat was jouw beste voorbeeld van luisteren, niet oordelen en respectvol behandelen? Ik hoor ze graag hieronder, of als inspirerend blogstuk! (Mail dan met redactie@authentiekouder.nl)

Wil je meer lezen over empathisch luisteren? Lees dan het artikel hierover in Psychologie Magazine of het boek ‘Meer dan luisteren’.

The following two tabs change content below.
Marianne Cysouw
mama | groepsleidster | wetenschapper | eigenaar Authentiek Ouder | gezin met partner, mini en poes
Marianne Cysouw

Laatste berichten van Marianne Cysouw (toon alles)

4 gedachten over “Empatisch luisteren – het kán”

  1. Op zich hilarisch die reactie van de groep, incl. trainer. Tegengesteld aan het concept geweldloze communicatie. (Zijn net mensen. 😉 )

    Ik denk dat empathisch luisteren erg belangrijk is in een hechte relatie. Tenminste: als je een vertrouwensband met elkaar hebt. Wanneer je ongevraagd gaat oordelen, wordt het vertrouwen minder en ontstaat afstand.
    Ik ben iemand die meestal een -emotioneel gedreven- mening klaar heeft staan, maar intussen wel heeft geleerd om die (vaak) te relativeren… en vooral niet te ventileren! Ik heb dat eindelijk bij al mijn vrienden, familie en vooral bij mijn partner wel nodig. Ik heb daar hechtere relaties van gekregen, dat mij ook weer heeft laten groeien.

  2. Kon de groep er nog een beetje op reflecteren dat hun reactie precies was wat niet meer gingen doen?
    Ik vind het overigens wel een teken van een sterke vriendschap als je zoiets controversieels van je vriendin durft te vragen.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *