Recensie: Parent Management Training – een toolkit voor alle ouders

We hebben allemaal goede en slechte momenten; alle ouders hebben slechte momenten, maar ook kinderen. Voor de goede momenten hebben we een visie in ons leven nodig, zoals authentiek ouderschap, onvoorwaardelijk ouderschap of attachment parenting.

Voor de slechte moment is een toolkit fijn. Ik ben van het wetenschappelijke type, dus ik las niet de populair geschreven ‘The Everyday Parenting Toolkit’, maar het achterliggende wetenschappelijke werk: ‘Parent Management Training’. Het lijkt misschien alleen een recensie, maar eigenlijk is dit boek een opvoedstrategie.

Alan Kazdin

Jaren geleden keek ik een aflevering van (ja, heel fout) Dr. Phil. Nou ben ik het niet altijd met hem eens, maar deze keer had hij een fantastische expert uitgenodigd: Alan Kazdin.

Alan Kazdin heeft zijn gehele leven gewerkt aan wetenschappelijk onderzoek naar methoden voor omgaan met kinderen, en dan specifiek ‘lastig op te voeden’ kinderen.

Hij is voorstander van het oplossen van de gedragsproblemen van kinderen door de ouders aan te pakken. Geen (of zo min mogelijk) medicijnen, geen intensieve psychotherapie, geen machtsstrijden. Kazdin wil dat ouders de regie weer krijgen.

Ouders met een minder handige opvoedstrategie

Zijn methode gaat ongeveer zo: Een kind heeft, om wat voor redenen dan ook, gedragsproblemen. Er wordt niet gekeken naar ‘schuld’, want dat is helemaal niet productief. De ouders zijn de meest logische partij om hun eigen kind te helpen om het gedrag te verbeteren. Meestal hebben zij daar ondersteuning bij nodig. Een psychotherapeut begeleid de ouders bij het veranderen van hun eigen opvoedgedrag.

Het gaat soms om kinderen die een stoornis hebben, waardoor ouders het extra zwaar hebben. Soms zijn het de ouders die een erg onproductieve opvoedstrategie hadden. Maar dat maakt voor Kazdin niet uit. Het gaat hem niet om schuld, het gaat hem niet om oorzaak, maar het gaat om het kind. Het kind moet geholpen worden om in de maatschappij te kunnen leven, en dan het liefst zo gelukkig mogelijk.

Ik vind het mooi dat Kazdin nooit een kind de schuld geeft van problemen. Ouders ook niet. Hij noemt niemand dom, hooguit ongetraind.

Toolkit

Het boek ‘Parent Management Training’ is eigenlijk niet voor ouders geschreven. Het is geschreven voor de psychotherapeut die de ouders begeleidt. Het leest daarom wat wollig, want het zit vol met referenties naar heel, heel veel wetenschappelijk onderzoek.

Toch kun je, als je je ertoe zet, prima de gereedschappen voor ouders uit het boek halen. Het mooie is, dat de instructies om het nieuwe gedrag (als ouder) aan te leren, ook al in het boek beschreven staat.

Eigenlijk bestaat de methode maar uit 2 dingen:

  • niet straffen, maar logische consequenties,
  • en positief benaderen.

Niet excessief straffen

Ik schreef al eerder over belonen in plaats van straffen. Dat kwam niet uit de lucht vallen, maar uit dit boek. Niet alleen is het een bekend verschijnsel dat bij alle mensen belonen beter werkt (op de lange duur) dan straffen, maar voor kinderen kan heftig straffen, of zelfs fysiek straffen, ook echt veel kwaad. De meeste ‘opstandige kinderen’ doen alleen maar hun ouders na. Bijna alle gedrag is bij te sturen door veel minder te straffen en vooral te belonen.

Corrigeren is overigens iets anders dan ‘straffen’ in dit boek. Het is prima om grenzen aan te geven, natuurlijk. Maar dat kan met relatief milde correctiemaatregelen. Een korte time-out, waar je daarna een leermoment van maakt, is iets heel anders dan een kind slaan of uren in de hoek zetten.

Logische consequenties

De meest effectieve correctiemaatregelen zijn logische consequenties.

Blijft een kind maar met zijn deur slaan omdat hij steeds erg kwaad wordt en gaat de deur stuk? Dan verwijder je de deur. Voor tieners is dit een bijzonder effectieve maatregel, omdat ze gehecht zijn aan hun privacy.

Voor een peuter, die steeds zijn autogordel los blijft maken, een logische consequentie zijn dat je dan dus niet naar de binnenspeeltuin kunt rijden.

Voor normale kinderen, zonder een achterliggende stoornis, is corrigeren niet schadelijk. Logische consequenties helpen hen om een geweten op te bouwen. Schuldgevoel en schaamte zijn negatieve emoties, maar niet per sé slecht. In de juiste dosis, en met het juiste tegenwicht, zijn ze goed voor je.

Positief benaderen (positive reinforcement)

Als een ouder gestopt is met overmatig of op een onjuiste manier straffen (of dat nooit heeft gedaan), kan er gewerkt worden aan het positief benaderen van het kind. Kinderen moeten zelfvertrouwen krijgen van de manier van opvoeden van hun ouders. Eén van de beste manier om kinderen te laten ‘groeien’, is door te zien en te benoemen wat ze juist goed doen.

Het idee van positieve feedback geven aan kinderen (en alle andere mensen) is niet nieuw. Je kijkt naar wat ze goed doen, het goede of gewenste gedrag benoemt en je eigen gevoel daarbij uit: ‘Ik vind het fijn dat je me helpt met opruimen.’ of ‘Ik ben trots dat je zo je best doet om helemaal zelf te spelen.’

In het boek zijn simpele tips te vinden om positieve feedback nog effectiever te maken: geef het gemeend, verbind logische consequenties aan je feedback, geef je feedback onmiddelijk en probeer zo vaak mogelijk feedback te geven (bijna continu).

Mijn ervaring met toepassen

Simpel? Nee

Klinkt simpel, toch? Nou nee. In de praktijk zijn we opgevoed met heel veel ideeën over hoe het moet, dat opvoeden. Daar kom je niet zomaar vanaf.

Voor mijn ouders was het nog acceptabel om mijn broertje en mij fysiek te straffen. Dat was in wel meer gezinnen gewoon; het werd zelf. Ik wil dat niet voor mijn kind. Maar hoe pak ik dat dan aan? Wat doe ik dan wél, als ik mijn kinderen niet sla?

En dat is niet simpel.

Praktijkervaring opdoen

Ik heb geluk gehad en het geluk opgezocht. Ik had het geluk dat ik de tijd en financiële middelen had om een opleiding Sociaal Pedagogisch Medewerker, specialisatie Kinderopvang te doen. Ik heb het geluk opgezocht, door bewust praktijkervaring met kinderen opvoeden op te zoeken vóórdat ik zelf kinderen ging krijgen. Met kinderen van anderen is het namelijk heel veel gemakkelijker om rustig, positief en empatisch te blijven. Je bent nog niet doodmoe door slaapgebrek, ze worden door hun eigen ouders weer opgehaald en je voelt nog niet de enormiteit van de verantwoordelijkheid voor je eigen kind.

Door op verschillende kinderdagverblijven te werken, kwam ik in aanraking met veel verschillende methoden van kinderen opvoeden. Zo leerde ik wat voor mij prettig voelde en waar kinderen, in de praktijk, goed op reageerden. Toen ik de uitzending met Alan Kazdin op de televisie zag, resoneerde wat hij zei. Het klopt. Door het boek te lezen, zag ik waarom en kon ik mijn methoden verfijnen.

Perfect? Nee, natuurlijk niet

Betekent dit dat ik nu een supermama ben? Nee, natuurlijk niet. Ik werk veel, ben gestresst, speel niet genoeg met mijn kind, vind mezelf een slechte mama. Ik schreeuw naar mijn kind, ik word kwaad (vooral als ik midden in de nacht wakker gemaakt word)… Kortom, ik maak fouten. Veel fouten.

Maar ik heb wél tools. Ik heb mijn kind nog niet geslagen. Ik leer, langzaam, mijn eigen emoties beter te reguleren. Maar soms moet ik dan wel mijn kind, of mezelf, even op de trap parkeren als ik daar mee bezig ben. Mijn kind ziet dat, ik leg uit dat ík tijd nodig heb om af te koelen en hij soms ook. En mijn kind is rustig, tevreden, blij; alles wat een kleuter zou moeten zijn. Hij is beleefd, kent de regels, en komt naar mij toe voor veiligheid.

Lezen omdat

  • je de (wetenschappelijke) achtergrond wil weten van álle andere opvoedboeken.
  • je niet bang bent voor jezelf opvoeden.
  • je denkt dat je het nóg beter kunt doen als opvoeder, of als collega, partner, …

Niet lezen als

  • je de Scientific American al droge kost vindt.
  • je boeken van meer dan 500 pagina’s eng vindt.

Wat is jouw beste voorbeeld van positief benaderen of straffen door consequenties?

The following two tabs change content below.
Marianne Cysouw
mama | groepsleidster | wetenschapper | eigenaar Authentiek Ouder | gezin met partner, mini en poes
Marianne Cysouw

Laatste berichten van Marianne Cysouw (toon alles)

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *